artykuł jest częścią serii
Branżowe Centrum Umiejętności w Dziedzinie Ogrodnictwo w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej w Sandomierzu – Mokoszynie rozpocznie działalność jesienią 2025 r. O początki powstania tej jednostki zapytaliśmy panią Alicję Szatan, dyrektor Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Sandomierzu – Mokoszynie i jednocześnie lidera projektu utworzenia BCU.
Wywiadu udzieliła Alicja Szatan, Dyrektor Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej w Sandomierzu – Mokoszynie.
Więcej o ZSCKR i prowadzonych tam działaniach można znaleźć na stronie ZSCKR.
fot A. Łukawska
Alicja Szatan (A.Sz.): W powiecie sandomierskim w uprawie dominują gatunki sadownicze, a także rozwijana jest produkcja warzywnicza i roślin ozdobnych. Po pojawieniu się informacji o możliwości utworzenia Branżowych Centrów Umiejętności o zasięgu ogólnokrajowym przedłożonej dyrektorom szkół rolniczych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wydawało nam się, że jest to bardzo dobry kierunek rozwoju szkół, a nawet „podmuch wiatru w nasze żagle”. W mojej ocenie kierunkiem, który u nas powinien się rozwijać było ogrodnictwo. Patrzyłam wówczas przez pryzmat lokalizacji szkoły, tradycji, charakteru upraw w regionie, historii szkoły oraz na kierunki kształcenia w szkole w zawodach technik ogrodnik, ogrodnik w szkole branżowej, a także na kwalifikacyjnych kursach zawodowych osób dorosłych. Szkoła dysponuje własną dobrze wyposażoną bazą dydaktyczną. Ma własne sady jabłoniowy i wiśniowy, plantacje czarnej porzeczki, szklarnię, stanowisko do uprawy warzyw. Jako szkoła chcieliśmy poszerzyć ofertę edukacyjną nie tylko dla młodzieży (uczniów i studentów), lecz także dla osób dorosłych. Wykorzystać posiadany już potencjał, stworzyć nowe możliwości dla osób spoza Sandomierszczyzny, które przyciągnęłyby do BCU w Sandomierzu – Mokoszynie lokalizacja, historia i tradycja tego rejonu. Szkoła w naturalny sposób stała się liderem przedsięwzięcia.
A.Sz.: Nasi partnerzy, można powiedzieć, że sami się zgłosili. Poszukiwania dotyczyły partnera głównego. Inaczej ujmując, konieczne było zainteresowanie ofertą partnera, który by od lat działał na rynku i w branży ogrodniczej, ponieważ tylko w takiej konfiguracji mogło zostać utworzone Branżowe Centrum Umiejętności w naszej szkole. Istotne było, aby w statucie partnera znalazły się zapisy umożliwiające podjęcie działań zmierzających do utworzenia BCU, aby miał możliwości realizacji takiego projektu. Partnerem głównym zostało Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Ogrodnictwa (SITO) z Lublina. Jest to instytucja o bogatej historii i tradycji. Współpraca ze Stowarzyszeniem jest owocna i myślę, że i inni, tak jak my, są z niej zadowoleni.
Z kolei pierwszym partnerem, z którym szkoła współpracowała jeszcze przed złożeniem wniosku było Stowarzyszenie Agroekoton z Sandomierza. Marek Kawalec z Agroekoton dopingował mnie, jako dyrektora szkoły do zajęcia się działaniami zmierzającymi do utworzenia Branżowego Centrum Umiejętności w Dziedzinie Ogrodnictwo. Doskonale zna on specyfikę i tradycje regionu sandomierskiego, ponieważ stąd pochodzi i od kilkudziesięciu lat działa w branży okołosadowniczej. To znacznie ułatwiło kontakty i przygotowanie dokumentacji do utworzenia BCU w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej. I tak Stowarzyszenie Agroekoton stało się pierwszym z partnerów pomocniczych.
Wybór drugiego partnera, pomocniczego – Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, jako instytucji naukowej, wydawał się naturalny z uwagi na zakres kształcenia na uniwersytecie, będący niejako kontynuacją kształcenia w ZSCKR. Ponadto odległość między Sandomierzem i Lublinem wynosząca 120 km, nie jest też zbyt duża. Współpraca z Uniwersytetem Przyrodniczym w Lublinie z Wydziałem Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu a ZSCKR trwa już wiele lat.
A.Sz.: ZSCKR jest liderem projektu. Jednak nie można tu pominąć istotnej kwestii, że organem prowadzącym szkołę jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wynika z tego, że BCU tworzy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w obrębie ZSCKR w Sandomierzu – Mokoszynie. Minister wśród szkół sobie podległych najpierw przeprowadził rozeznanie, jaki kierunek każda z nich chciałaby prowadzić. Moja propozycja była naturalna, nie mogło być nic innego jak ogrodnictwo. Już na etapie przygotowania dokumentacji do konkursu ściśle współpracowaliśmy ze wszystkimi partnerami. Odbyliśmy wiele spotkań i dyskusji. Po zatwierdzeniu projektu podpisaliśmy umowy partnerskie, podzieliliśmy się zadaniami.
Z partnerem głównym – SITO – podpisaliśmy dodatkową umowę, obligującą je do wprowadzenia kwalifikacji sektorowych, opracowania programów do tych kwalifikacji, przeprowadzania egzaminów oraz wydawania certyfikatów ich ukończenia. Zdecydowaliśmy się na wprowadzenie dwóch kwalifikacji sektorowych: Winogrodnictwo – zakładanie i prowadzenie winnic oraz Ogrodnictwo zrównoważone. Będą one zarejestrowane w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. Partner główny odpowiada także za współpracę na etapie prowadzenia szkoleń, kursów oraz innych form edukacyjnych w palecie BCU. Partnerzy mają swoich specjalistów i ekspertów w danej dziedzinie, których wiedza zostanie wykorzystana podczas realizacji założeń edukacyjnych w BCU. Zależy nam bowiem, aby szkolenia, kursy, kwalifikacje były prowadzone przez wysokiej klasy specjalistów.
A.Sz.: Kursy i szkolenia realizowane w ramach Branżowego Centrum Umiejętności są krótkotrwałe. Obejmują 15, 30, 35, 40, 45, 50 i 120 godzin. Oferta BCU to uzupełnienie wiedzy i umiejętności w zakresie ogrodnictwa nie tylko dla naszych uczniów, lecz także dla studentów i osób dorosłych z terenu całej Polski, którzy chcą zdobyć specjalistyczną wiedzę w określonej gałęzi ogrodnictwa, szczególnie w ramach proponowanych przez nas szkoleń. W ofercie edukacyjnej znajduje się także propozycja dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu w dziedzinie ogrodnictwo.
Propozycje edukacyjne BCU będą realizowane weekendowo. Jedynym wyjątkiem będą szkolenia dla uczniów, które będą realizowane we wczesnych godzinach popołudniowych od poniedziałku do piątku przy uwzględnieniu limitu godzin przebywania uczniów w szkole. Poszczególne pozycje edukacyjne BCU mają na celu uzupełnienie lub poszerzenie wiedzy z określonego, nierzadko wąskiego zakresu z dziedziny ogrodnictwo, osobom związanym z ogrodnictwem, ale także amatorom sztuki ogrodniczej, którzy są zainteresowani konkretną dziedziną wiedzy nowej lub z zakresu wiedzy zawodowej. Czas pokaże, czy przygotowana przez nas oferta edukacyjna jest atrakcyjna dla słuchaczy. Rekrutacja będzie najlepszym weryfikatorem naszej oferty i zainteresowania nią.
A.Sz.: Kwalifikacje sektorowe obejmują w BCU kursy i egzaminy, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby osoba zainteresowana uzyskaniem zaświadczenia posiadanej wiedzy z danej kwalifikacji przystąpiła tylko do egzaminu. Nie musi ona uczestniczyć w kursie. Określone zostaną jasno kryteria walidacji, czyli co będzie sprawdzane na kończącym kurs egzaminie. Kwalifikacje sektorowe mogą realizować nasi kursanci oraz osoby z innych rejonów Polski zainteresowani nimi, którzy chcą mieć zaświadcze-nie/certyfikat potwierdzający zdobytą lub posiadaną wiedzę, czyli że są specjalistami z zakresu Winogrodnictwa – zakładania i prowadzenia winnic lub Ogrodnictwa zrównoważonego.
A.Sz.: Kwalifikacje sektorowe w BCU w Sandomierzu – Mokoszynie bardziej wynikają z potrzeb rynku niż potrzeb szkoły. Jedną z kwalifikacji jest winogrodnictwo. Powrót do tradycji uprawy winorośli w regionie sandomierskim nastąpił już w latach 90. ub. w. Nie jest to uprawa nowa, ponieważ na terenie Sandomierszczyzny winnice były prowadzone już w Średniowieczu. Winogrodnictwo jest starsze niż sadownictwo. Ponadto coraz więcej osób z okolic Sandomierza, z Podkarpacia i Lubelszczyzny interesuje się tą uprawą i z powodzeniem ją wdraża. Stąd nasza decyzja o przygotowaniu oferty spełniającej potrzeby osób zainteresowanych uprawą winorośli. Winogrodnictwo poszerza także ofertę szkoły.
A.Sz.: Dla uczniów i studentów przewidzieliśmy jeden kurs: Sterowana uprawa roślin sadowniczych oraz cztery szkolenia np.: Alternatywa uprawy dla jabłoni – jagodowe, gatunki mało znane czy Agroturystyka w branży ogrodniczej. Dla osób dorosłych przeznaczone są wyżej wymienione kwalifikacje sektorowe, kurs: Inspektor nadzoru terenów zieleni oraz sześć specjalistycznych szkoleń, jak np.: Przetwórstwo produktów ogrodniczych, Rolniczy Handel Detaliczny, Gorzelnictwo ogrodnicze, Innowacyjna uprawa sadów gruszowych czy czereśniowych. Z kolei dla nauczycieli przedmiotów zawodowych z zakresu rolnictwa i ogrodnictwa zaplanowane są trzy szkolenia: Aspekty prawne prowadzenia produkcji ogrodniczej, Sterowana uprawa warzyw – psiankowate, dyniowate, kapustne i Innowacyjne maszyny stosowane w ogrodnictwie.
Każda z pozycji z oferty edukacyjnej będzie realizowana według określonego programu. Jej zakończenie nastąpi w jakiejś formie walidacji, czyli sprawdzenia wiedzy słuchaczy. Potwierdzeniem zdobytej wiedzy będzie zaświadczenie/certyfikat lub inna forma świadectwa.
A.Sz.: Zaplanowaliśmy także duże konferencje dla producentów określonych gatunków roślin sadowniczych. Jedną z nich jest Ogrodnicza produkcja zrównoważona. Przewidzieliśmy także całodniowe spotkania branżowe międzysektorowe oraz konkurs ogólnopolski Ogrodnictwo zrównoważone, którego tematyka wiąże się z kwalifikacją sektorową. Zaplanowaliśmy także sześć numerów „Informatora BCU”. Oferta Branżowego Centrum Umiejętności jest zatem bogata.
A.Sz.: Kadra w Branżowym Centrum Umiejętności w Dziedzinie Ogrodnictwo w Sandomierzu – Mokoszynie to specjaliści z zasobów partnerów projektu, SITO i UP Lublin oraz Agroekoton. W Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego nauczyciele uczący przedmiotów zawodowych także posiadają rozległą wiedzę. Zatem kadra specjalistów i edukatorów jest zapewniona. Oczywiście, jeżeli żaden z partnerów nie będzie mógł sprostać wymaganiom dotyczącym zapewnienia specjalisty w określonej dziedzinie, szkoła będzie poszukiwała ich na wolnym rynku przez otwarte zapytanie. Po weryfikacji kwalifikacji określonego specjalisty, gdy spełni on nasze oczekiwania i wymogi, wejdzie w skład grona specjalistów prowadzących szkolenia dla naszych słuchaczy.
A.Sz.: W mojej ocenie powinniśmy rozpocząć nabór na szkolenia, kursy i kwalifikacje w październiku lub listopadzie. Z punktu widzenia sezonowości produkcji ogrodniczej jest to dobry termin, ponieważ sadownicy i warzywnicy będą po zbiorach. Okres jesienno-zimowy jest dobrym terminem do nauki, poszerzania wiedzy czy zdobywania nowych umiejętności, które można będzie wdrożyć już w nowym sezonie wegetacyjnym 2026 r.